Nie przegap
Strona główna » Kultura » Wystawa tradycyjnych rekwizytów kolędniczych w budynku Muzeum Ziemi Wiśnickiej

Wystawa tradycyjnych rekwizytów kolędniczych w budynku Muzeum Ziemi Wiśnickiej

„Niech gospodarz wesół będzie, że nas przyjął po kolędzie”

Muzeum Ziemi Wiśnickiej serdecznie zaprasza na wystawę tradycyjnych rekwizytów kolędniczych.
Wystawę oglądać można od 20 grudnia 2018 do 3 lutego 2019 w budynku muzeum w Nowym Wiśniczu przy ul. Zamkowej 13.

Święta Bożego Narodzenia należą do najbogatszych w tradycje ludowe z obrzędowości dorocznej. Wśród nich wyróżniają się obrzędy kolędnicze. Warto zwrócić uwagę, że ideologicznym podłożem polskich zwyczajów obrzędowości ludowej są równolegle magia i religia. W dawnych wiekach mieszały się różne tradycje – magia związana z kulturą rolniczą (zaklinaniem urodzajów), elementy kultury śródziemnomorskiej (odnoszące się do rzymskich Saturnaliów i kalend styczniowych) i wątki chrześcijańskie. Dziś poza etnologami mało kto pamięta o ich genezie. Faktem jest to, że ze starych słowiańskich zwyczajów tylko niewielka ich część przetrwała do czasów współczesnych i zachowały się jedynie te, które od dawna zaadaptował Kościół, nadając im własną symbolikę, nawiązującą do motywów ewangelicznych związanych z narodzeniem Jezusa.

Kolędowanie na Ziemi Wiśnickiej, podobnie jak w innych regionach zaczynało się od św. Szczepana i trwało do święta Trzech Króli. Był to czas, kiedy grupy kolędniczych przebierańców (rekrutujących się pośród młodzieży męskiej) odwiedzały domy, wyśpiewując mieszkańcom świąteczne i noworoczne życzenia oraz wygłaszając przy tym oracje mające magiczne znaczenie. Przyjmowano je dobrze, nagradzano „kolędą” – drobną sumą pieniędzy lub poczęstunkiem, gdyż wierzono, że przynoszą szczęście domowi i jego mieszkańcom.

Najczęściej chodzono z gwiazdą. Obnoszono szopkę z figurkami: Dzieciątka, Matki Bożej, św. Józefa, Trzech Króli, wołu i osła; czasem odgrywano scenki z udziałem Heroda, Żyda, żołnierza, śmierci, diabła. Najbardziej popularne, a zarazem widowiskowe – o bogatej oprawie plastycznej i obrzędowej, były grupy przebierańców (różniące się składem i funkcją) z symbolicznymi przedstawieniami zwierząt tzw. maszkar np. turonia, kozy lub konika.

Różnice w zwyczajowym scenariuszu były niewielkie, a co najistotniejsze, w Nowym Wiśniczu i okolicznych wsiach ogólny schemat kolędowania przekazywany z pokolenia na pokolenie pozostał taki sam i nadal jest upowszechniany przez Ośrodki Kultury poprzez mające formę konkursu „Przeglądy grup kolędniczych”. Naszym zadaniem jest, by nie uległ wyparciu w „wielkim świętowaniu”, gdzie tradycja zanurzona jest w świecie komercji i zapominamy o istocie obrzędu i obyczaju.

Dlatego chcąc przybliżyć młodemu pokoleniu ilustrujące ten temat dziedzictwo kulturowe naszego regionu, Muzeum Ziemi Wiśnickiej w tegorocznej wystawie bożonarodzeniowej prezentuje tradycyjne rekwizyty kolędnicze oraz obrazy, wypożyczone z Muzeum im. prof. Stanisława Fischera w Bochni, Gminnego Ośrodka Kultury w Lipnicy, Miejskiego Ośrodka Kultury w Nowym Wiśniczu, Świetlicy Wiejskiej w Połomiu Dużym i od osób prywatnych. Mamy nadzieję, że młodzież zaczerpnie z nich wzorce do naśladowania i idąc w ślady swych przodków – w barwnych przebraniach, wywołując radość i podziw u mieszkańców, będzie nadal kolędowała.

Bożena Faglio

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

*